De positie van Ongehoord Nederland binnen de publieke omroep staat opnieuw zwaar onder druk. Een meerderheid in de Tweede Kamer vindt dat de omroep te vaak de regels heeft overtreden en onvoldoende heeft laten zien dat structurele verbetering mogelijk is. Daarmee komt een mogelijk vertrek van Ongehoord Nederland uit het publieke bestel steeds nadrukkelijker in beeld.
D66, VVD, CDA en PRO spreken zich kritisch uit over de aspirant-omroep. Zij vinden dat vrijheid van meningsuiting belangrijk is, maar benadrukken tegelijkertijd dat een plek binnen de door belastinggeld gefinancierde publieke omroep geen vanzelfsprekend recht is.
Na het zomerreces moet mediaminister Rianne Letschert duidelijk maken hoe zij naar de toekomst van de omroep kijkt.
Kamermeerderheid wil vertrek ON
Uit een rondgang blijkt dat meerdere partijen geen toekomst meer zien voor Ongehoord Nederland binnen het publieke bestel. De kritiek richt zich vooral op de manier waarop de omroep omgaat met journalistieke regels, interne afspraken en de samenwerking met andere omroepen.
VVD-Kamerlid Erik van der Maas stelt dat er binnen de publieke omroep geen plaats hoort te zijn voor een organisatie die met belastinggeld wordt gefinancierd, maar zich volgens hem stelselmatig niet aan de geldende regels houdt. Daarbij speelt niet alleen het aantal overtredingen een rol, maar ook de vraag of ON voldoende bereidheid toont om haar werkwijze aan te passen.
Ook D66 is bijzonder kritisch. Kamerlid Ouafa Oualhadj benadrukt dat vrijheid van meningsuiting een fundamenteel recht is, maar dat dit volgens haar niet automatisch betekent dat iedere organisatie toegang moet hebben tot het publieke bestel. Wie publiek geld ontvangt, moet zich volgens haar houden aan dezelfde voorwaarden als alle andere omroepen.
Minister Letschert staat onder druk
De politieke uitspraken leggen flinke druk op minister Rianne Letschert, die verantwoordelijk is voor het mediabeleid. Zij moet uiteindelijk een besluit nemen over de toekomst van Ongehoord Nederland binnen de publieke omroep.
Op 24 september staat een uitgebreid mediadebat gepland in de Tweede Kamer. De verwachting is dat de positie van ON daar een belangrijk onderdeel van zal zijn. Voor die tijd willen meerdere partijen duidelijkheid over de manier waarop de minister tegen de situatie aankijkt.
Letschert heeft laten weten dat zij de zorgen serieus neemt, maar wil nog geen definitieve conclusie trekken. Zij wacht eerst op een reactie van het bestuur van de NPO. Die reactie moet volgens haar duidelijk maken welke mogelijkheden zij juridisch en bestuurlijk heeft.
▼ Ad by Refinery89
Ongehoord Nederland nog aspirant
Ongehoord Nederland maakt op dit moment als aspirant-omroep deel uit van het publieke bestel. Die status geldt als een soort proefperiode waarin een nieuwe omroep moet aantonen dat zij duurzaam kan functioneren binnen het Nederlandse omroepstelsel.
De huidige erkenningsperiode loopt tot eind 2028. Daarna zou ON onder normale omstandigheden definitief kunnen worden toegelaten, mits aan alle voorwaarden wordt voldaan. De minister heeft echter ook de mogelijkheid om te besluiten dat de omroep niet langer binnen het bestel kan blijven.
Juist omdat ON nog geen definitieve plek heeft, is de komende beoordeling belangrijk. Het besluit kan bepalen of de omroep verdergaat binnen de NPO of haar activiteiten zelfstandig buiten het publieke bestel moet voortzetten.
Kritiek op journalistieke werkwijze
De kritiek op Ongehoord Nederland komt niet alleen uit de politiek. Ook verschillende toezichthouders en commissies hebben vraagtekens gezet bij de journalistieke werkwijze van de omroep.
De NPO Ombudsman heeft meerdere keren kritiek geuit op uitzendingen van ON. Daarbij ging het onder meer om journalistieke zorgvuldigheid, feitelijke onderbouwing en de manier waarop bepaalde onderwerpen werden gepresenteerd.
Ook een evaluatiecommissie concludeerde dat Ongehoord Nederland zich herhaaldelijk niet aan de Code Journalistiek Handelen heeft gehouden. Volgens de commissie heeft dat niet alleen gevolgen voor ON zelf, maar kan het ook het vertrouwen in de publieke omroep als geheel beschadigen.
Uitspraken zorgen voor ophef
Een voorbeeld dat vaak wordt aangehaald, is een uitspraak van presentatrice Raisa Blommestijn. Zij stelde in een uitzending dat steeds meer kinderen op school te maken zouden krijgen met zogenoemde transgenderpropaganda.
▼ Ad by Refinery89
Volgens de evaluatiecommissie was die bewering onvoldoende onderbouwd. De commissie noemde dat ernstig, omdat een journalistieke omroep volgens de geldende normen stevige uitspraken met controleerbare feiten moet kunnen ondersteunen.
Voor critici is dit incident illustratief voor een breder probleem. Zij vinden dat ON regelmatig stellige conclusies presenteert zonder dat daar voldoende journalistiek bewijs tegenover staat. De omroep en haar achterban zien dat anders en stellen juist dat onderwerpen worden besproken die bij andere media onvoldoende aandacht krijgen.
Belangenverstrengeling binnen de omroep
Naast inhoudelijke kritiek is er ook discussie ontstaan over mogelijke belangenverstrengeling binnen Ongehoord Nederland. Het Commissariaat voor de Media, dat toezicht houdt op de naleving van de Mediawet, stelde vast dat daarvan sprake is geweest.
Belangenverstrengeling ligt gevoelig binnen de publieke omroep, omdat omroepen onafhankelijk moeten kunnen functioneren. Bestuurders, presentatoren en andere betrokkenen mogen hun publieke positie niet gebruiken voor onduidelijke commerciële, persoonlijke of politieke belangen.
De vaststelling van het Commissariaat heeft de druk op ON verder opgevoerd. Tegenstanders van de omroep zien hierin opnieuw bewijs dat de organisatie niet goed binnen de bestaande regels functioneert. Ongehoord Nederland zal daar tegenover moeten aantonen dat problemen zijn opgelost en niet opnieuw zullen ontstaan.
Andere omroepen sturen brandbrief
De kritiek beperkt zich niet tot politici en toezichthouders. Vrijwel alle andere ledenomroepen hebben zich in een gezamenlijke brief uitgesproken over de positie van ON. Ongehoord Nederland zelf was de enige ledenomroep die de brief niet ondertekende.
In de brandbrief schrijven de omroepen dat zij zich ernstige zorgen maken over de aanwezigheid van ON binnen het publieke bestel. Volgens hen brengt de omroep schade toe aan de publieke omroep en maakt zij normale samenwerking moeilijk.
