Een ruime meerderheid van de gemeenteraad heeft zich uitgesproken tegen extra asielopvang in de gemeente. Terwijl asielminister Bart van den Brink de gemeente oproept om mee te werken en de wettelijke verplichtingen uit te voeren, klinkt vanuit Westland een harde boodschap: er wordt niet zomaar toegegeven.
De politieke strijd tussen lokaal bestuur en Den Haag lijkt daarmee verder te escaleren.
Westland moet honderden opvangplekken regelen
Volgens de huidige verdeling vanuit de Spreidingswet moet Westland 643 opvangplaatsen realiseren.
Dat aantal is gebaseerd op onder meer het inwonertal en de sociaaleconomische draagkracht van de gemeente.
Maar juist deze verplichting zorgt voor veel weerstand binnen de gemeenteraad.
Veel lokale politici vinden dat Westland al een grote bijdrage levert aan verschillende vormen van opvang en huisvesting.
Zij wijzen daarbij op de opvang van Oekraïense vluchtelingen en de aanwezigheid van arbeidsmigranten.
Volgens hen is het moeilijk uit te leggen aan inwoners dat er opnieuw extra opvang moet komen, terwijl veel inwoners zelf moeite hebben om een betaalbare woning te vinden.
“Onze jongeren kunnen geen woning vinden”
De grootste oppositiepartij Westland Verstandig verzet zich fel tegen de komst van een azc.
De partij beschikt over negen zetels en is daarmee de grootste fractie in de gemeenteraad.
Fractiewoordvoerder Peter Duijsens maakt duidelijk dat zijn partij geen ruimte ziet voor onderhandelingen over nieuwe opvanglocaties.
“Niets doen, niets toezeggen. Dat is onze opdracht aan de wethouder,” aldus Duijsens.
Volgens hem moet de gemeente alles op alles zetten om een azc tegen te houden.
Een belangrijk argument van tegenstanders is de druk op de woningmarkt.
Zij wijzen erop dat veel jonge Westlanders jarenlang wachten op een eigen woning.
Volgens hen zorgt extra opvang voor asielzoekers voor meer druk op een markt die al zwaar onder spanning staat.
Coalitie verdeeld tussen verzet en overleg
Hoewel een meerderheid van de gemeenteraad tegen een azc is, kiest het college voor een meer bestuurlijke aanpak.
Wethouder Anko Groenewoud van de lokale partij GBW gaat namens de gemeente wel in gesprek met het ministerie.
Ook burgemeester Bouke Arends houdt zich op de achtergrond en wil geen uitgebreid commentaar geven.
De gemeente benadrukt dat het gesprek met het Rijk niet uitsluitend over asielopvang gaat.
Volgens het college moet de discussie breder worden bekeken, namelijk binnen de totale woonopgave van de regio.
Daarbij gaat het volgens de gemeente ook om huisvesting voor andere groepen die dringend woonruimte nodig hebben.
Meerderheid in raad wil komst azc blokkeren
Binnen de gemeenteraad is er echter een duidelijke meerderheid tegen de komst van een opvanglocatie.
Naast Westland Verstandig spreken ook GBW, VVD, Forum voor Democratie en LPF zich uit tegen een azc.
Samen beschikken deze partijen over 25 van de 39 zetels.
Daarmee hebben zij voldoende steun om politiek een stevig standpunt in te nemen.
GBW-fractievoorzitter Remmert Keizer benadrukt dat Westland volgens hem al veel verantwoordelijkheid neemt.
Hij noemt onder meer de opvang van ongeveer tweeduizend Oekraïense vluchtelingen.
Volgens Keizer zorgt dat voor frustratie bij inwoners die zelf wachten op een woning.
“Ook nog een azc erbij terwijl onze eigen jongeren nauwelijks een woning kunnen vinden, is gewoon niet te verkopen,” stelt hij.
Spanning tussen lokale autonomie en landelijke wet
De situatie in Westland staat niet op zichzelf.
Meerdere gemeenten hebben moeite met de uitvoering van de Spreidingswet. Het kabinet vindt dat iedere gemeente een bijdrage moet leveren aan de opvang van asielzoekers.
Lokale bestuurders wijzen echter op praktische problemen, zoals gebrek aan ruimte, druk op voorzieningen en zorgen onder inwoners.
De Spreidingswet blijft daardoor één van de meest omstreden politieke onderwerpen van Nederland.
Voorstanders vinden dat opvang eerlijk verdeeld moet worden.
Zij wijzen erop dat sommige gemeenten jarenlang een groter deel van de opvang hebben gedragen dan andere.
Tegenstanders vinden juist dat Den Haag te veel macht naar zich toetrekt en lokale gemeenschappen onvoldoende invloed geeft.
Minister verhoogt druk op weigergemeenten
Omdat Westland niet voldoet aan de afspraken, staat de gemeente inmiddels op de zogenoemde interventieladder.
Dit systeem bestaat uit verschillende stappen waarmee het Rijk kan ingrijpen wanneer gemeenten wettelijke taken niet uitvoeren.
Westland bevindt zich momenteel op een tussenniveau. Als de situatie niet verandert, kan het kabinet uiteindelijk besluiten om zelf een opvanglocatie aan te wijzen.
Ook andere gemeenten, waaronder Aalten, Achtkarspelen, Bergen in Limburg, Beverwijk, Gemert-Bakel, Overbetuwe, Sluis, Valkenswaard en Voerendaal, hebben een vergelijkbare waarschuwing gekregen.
Minister Van den Brink heeft bovendien aangekondigd dat gemeenten die weigeren voortaan maandelijks openbaar worden gemaakt.
Daarmee wil het kabinet de druk verder opvoeren.
“Wil de minister hard tegen hard? Kom maar op”
Voor Westland Verstandig is die dreiging geen reden om toe te geven.
Peter Duijsens zegt dat zijn partij bereid is de juridische strijd aan te gaan.
“Wil de minister hard tegen hard? Dan moet dat maar. De provincie ook? Kom maar op,” zegt hij.
Volgens hem zal de gemeente alle mogelijke bezwaar- en beroepsprocedures gebruiken om de komst van een azc tegen te houden.
Hij koppelt de discussie bovendien aan de bredere migratieproblematiek.
Volgens Duijsens moet eerst de instroom van asielzoekers worden beperkt voordat gemeenten worden verplicht nieuwe opvangplaatsen te realiseren.
Nieuwe confrontatie tussen Den Haag en gemeenten
De komende gesprekken tussen Westland en het ministerie kunnen bepalend worden.
Het kabinet wil afspraken maken over opvangplekken en termijnen.
De gemeenteraad wil juist voorkomen dat er een azc komt.
Daarmee staan twee verschillende visies tegenover elkaar.
Den Haag benadrukt landelijke verantwoordelijkheid en wettelijke verplichtingen.
Westland benadrukt lokale keuzes en zorgen van inwoners.
Conclusie: strijd om azc Westland wordt test voor Spreidingswet
De situatie in Westland groeit uit tot een belangrijk voorbeeld binnen het nationale debat over asielopvang.
De gemeente weigert voorlopig mee te bewegen en kiest voor een harde politieke lijn.
Minister Van den Brink maakt ondertussen duidelijk dat de Spreidingswet niet vrijblijvend is en dat gemeenten uiteindelijk niet onbeperkt kunnen blijven weigeren.
Of overleg nog tot een compromis leidt, is onzeker.
Maar één ding staat vast:
De strijd tussen Westland en Den Haag is nog lang niet voorbij.
