De situatie rond het aanmeldcentrum in Ter Apel wordt volgens burgemeester Jaap Velema steeds grimmiger. Het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk Nederland stopten afgelopen vrijdagavond met hun hulpverlening omdat het terrein te onveilig was geworden. Een harde kern van veelal jonge mannelijke asielzoekers zorgt volgens Velema voor intimidatie, diefstal, vechtpartijen en steekincidenten. De burgemeester doet daarbij in een interview met de NRC een opvallende uitspraak over opvallend gedrag van de asielzoekers: ‘De jongens hebben de gewoonte hun broek naar beneden te trekken. Dat is niks seksueels, maar een uiting van minachting.’
De burgemeester vindt dat de samenleving zich te druk maakt over de asielzoekers. ‘Over die mannen wordt hysterisch gedaan, want het scheelt nogal of je er vijf hebt of tweehonderd. En zelfs wij hebben nul ernstige incidenten, geen verkrachtingen, geweld of inbraken. Wel intimiderend gedrag, de jongens hebben de gewoonte hun broek naar beneden te trekken. Dat is niks seksueels, maar een uiting van minachting.’
Bij het aanmeldcentrum zijn meer asielzoekers dan beschikbare opvangplaatsen. Wanneer de 2.100 bedden bezet zijn, moeten nieuwe aanmelders buiten wachten op een terrein van twintig bij 150 meter. Vrouwen, gezinnen en kinderen krijgen voorrang zodra er binnen een plek vrijkomt.
Vrijwilligers vertrekken vanwege onveiligheid
Vrijwilligers deelden zes weken lang water en voedsel uit. Ook boden zij elektriciteit aan om telefoons op te laden. De wachtenden werden iedere avond met bussen naar noodopvanglocaties gebracht en de volgende ochtend weer teruggebracht.
Volgens Velema mengen enkele tientallen onruststokers zich tussen de wachtenden. Een deel komt uit andere opvanglocaties. ‘We zien een aanzuigende werking. Jongens uit andere opvanglocaties komen een weekendje Ter Apel doen.’
Harde kern al jaren bekend
Velema zegt dat de problemen niet nieuw zijn. In zijn acht jaar als burgemeester heeft hij acht opeenvolgende bewindspersonen gewaarschuwd voor een harde kern van ongeveer tweehonderd jongens. Zij zouden stelen, intimideren en handelen in goederen.
Volgens de burgemeester kwamen de eersten mee tijdens de grote instroom van Syrische asielzoekers in 2015 en 2016. Het gaat volgens hem onder meer om jongens uit Marokko en Tunesië. Zij stelen bijvoorbeeld frisdrank, oordopjes en toiletartikelen om die aan andere asielzoekers te verkopen.
Versnelde uitzetting kwam niet van de grond
In 2017 werd afgesproken dat deze groep sneller door de asielprocedure zou gaan. Pas in 2023 werd het plan concreter. De betrokken mannen zouden worden geplaatst op speciale locaties om sneller te kunnen worden uitgezet, maar dat gebeurde niet.
Een later plan om de groep over andere opvanglocaties te verspreiden begon in februari 2026 en stopte daarna opnieuw. ‘Waarom het niet lukt hen beter te spreiden is giswerk’, aldus Velema. Hij benadrukt dat de schaal een belangrijk verschil maakt: ‘Het scheelt nogal of je er vijf hebt of tweehonderd.’
