Tijdens het debat over de Staat van de Europese Unie heeft Forum voor Democratie een uitgesproken pleidooi gehouden voor een fundamentele herziening van de Nederlandse relatie met de Europese Unie. In een uitgebreide bijdrage stelde de partij dat de huidige Europese koers leidt tot een steeds grotere overdracht van macht, financiële middelen en nationale bevoegdheden naar Brussel. Volgens FVD is het moment aangebroken om de bestaande verdragen opnieuw tegen het licht te houden en uiteindelijk afscheid te nemen van zowel de Europese Unie als de euro.
Volgens de woordvoerder van FVD vormt de kabinetsbrief over een “slagvaardige Unie in een onzekere wereld” het zoveelste bewijs dat de Europese samenwerking zich ontwikkelt in een richting die steeds verder afwijkt van haar oorspronkelijke doel. Waar de Europese samenwerking ooit voornamelijk draaide om economische samenwerking tussen lidstaten, ziet de partij nu een Unie die steeds meer politieke, financiële en geopolitieke bevoegdheden naar zich toetrekt.
Een belangrijk onderdeel van de kritiek richtte zich op het voorstel om binnen het gemeenschappelijk buitenlands beleid vaker over te stappen van unanimiteit naar besluitvorming met een gekwalificeerde meerderheid. Volgens FVD vormt het vetorecht juist de laatste bescherming van kleinere lidstaten tegen besluiten die ingaan tegen hun nationale belangen. Wanneer die mogelijkheid verdwijnt, zouden lidstaten volgens de partij gedwongen kunnen worden beleid uit te voeren waar hun nationale parlement of bevolking geen steun voor heeft.
De partij wees erop dat het coalitieakkoord daarnaast spreekt over het vereenvoudigen van de artikel 7-procedure, waarmee lidstaten onder bepaalde omstandigheden hun stemrecht kunnen verliezen. Volgens FVD kan een dergelijke ontwikkeling ertoe leiden dat landen die een afwijkende politieke koers varen gemakkelijker buitenspel worden gezet. Daarbij werden Hongarije en Slowakije genoemd als voorbeelden van landen die momenteel regelmatig onder Europese druk staan. Volgens de partij zou een vergelijkbare situatie zich in de toekomst ook voor Nederland kunnen voordoen.
FVD waarschuwde bovendien voor plannen die volgens de partij kunnen leiden tot nieuwe Europese belastingen. Er werd verwezen naar onderzoeken van de Europese Commissie naar onder meer Europese vermogensbelastingen en zogenoemde exitheffingen. Zolang het vetorecht blijft bestaan, kan Nederland dergelijke voorstellen volgens de partij blokkeren. Mocht het vetorecht verdwijnen, dan vreest FVD dat belastingmaatregelen tegen de wens van Nederland kunnen worden ingevoerd.
Ook de ontwikkeling van de digitale euro kwam uitgebreid aan bod. Volgens de woordvoerder wordt gewerkt aan een nieuw Europees betalingssysteem dat de komende jaren verder vorm moet krijgen. De partij sprak daarbij zorgen uit over de mogelijkheid dat centrale bankmunten programmeerbaar zouden kunnen worden. Volgens FVD brengt dit risico’s met zich mee voor de financiële vrijheid en privacy van burgers. De partij beschouwt dit als een voorbeeld van de groeiende invloed van Europese instellingen op het dagelijkse leven van inwoners.
Een ander belangrijk onderwerp was het Europese coronaherstelfonds. Volgens FVD laat juist dit fonds zien hoe de machtsverhoudingen binnen de Europese Unie veranderen. Nederland staat volgens de partij garant voor tientallen miljarden euro’s aan gezamenlijke Europese schulden en levert na 2028 een aanzienlijke financiële bijdrage aan de aflossing daarvan. Daar staat volgens FVD tegenover dat Nederland slechts een beperkt deel van de middelen terugontvangt.
Daarnaast wees de partij erop dat uitbetalingen uit het fonds afhankelijk zijn van het behalen van vooraf afgesproken hervormingen, de zogenoemde mijlpalen. Als voorbeeld werd de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen genoemd. Volgens FVD ontstaat hierdoor een situatie waarin Nederland eerst nationale wetgeving moet aanpassen om vervolgens aanspraak te kunnen maken op geld waarvoor het zelf financieel garant staat. Dat werd omschreven als een ongewenste vorm van Europese sturing.
Ook de veiligheids- en defensieambities van de Europese Unie kregen stevige kritiek. Volgens FVD ontwikkelt de Unie zich steeds verder van een economische samenwerking naar een geopolitieke machtsfactor. Daarbij verwees de partij naar initiatieven zoals een Europese veiligheidsstrategie, een Europees defensiemechanisme en verdere militaire samenwerking binnen de Unie.
Volgens de woordvoerder ontstaat hierdoor stap voor stap een Europese veiligheidsstructuur die steeds meer lijkt op een tweede NAVO. Waar de Europese samenwerking oorspronkelijk vooral gericht was op handel en economische integratie, ziet FVD nu een Unie die zich volgens haar steeds nadrukkelijker richt op geopolitieke blokvorming en militaire samenwerking.
Op economisch terrein stelde FVD dat de belangrijkste handelsrelaties van Nederland nauwelijks zijn veranderd ten opzichte van de periode van de Europese Economische Gemeenschap. Duitsland, België en Frankrijk blijven volgens de partij de belangrijkste handelspartners binnen Europa, terwijl de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk een grote rol spelen in de internationale dienstenhandel. Volgens FVD leveren veel andere lidstaten economisch relatief weinig op, terwijl Nederland wel aanzienlijk bijdraagt aan de gezamenlijke Europese begroting.
De partij zette daarbij vraagtekens bij de omvang van de Nederlandse afdrachten aan de Europese Unie. Volgens FVD lopen de jaarlijkse bruto bijdragen inmiddels op tot ongeveer achttien miljard euro, terwijl slechts een beperkt deel daarvan rechtstreeks terugvloeit naar Nederland. Daarnaast wees de partij op de kosten van Europese regelgeving, klimaatmaatregelen, stikstofverplichtingen en garanties voor Europese noodfondsen.
Volgens FVD vormen al deze uitgaven samen een omvangrijke financiële last voor Nederland. De partij stelde dat de totale kosten op lange termijn kunnen oplopen tot bedragen die volgens haar richting de duizend miljard euro gaan. Daarmee sprak de woordvoerder van een historische verschuiving van welvaart en economische zeggenschap naar Europees niveau.
Op basis van die analyse trok Forum voor Democratie een vergaande politieke conclusie. Volgens de partij moet Nederland zijn verhouding met de Europese Unie fundamenteel heroverwegen. Verdragen die volgens FVD de nationale soevereiniteit beperken zouden moeten worden opgezegd, waarna Nederland uiteindelijk de Europese Unie en de euro zou moeten verlaten.
Als toekomstbeeld schetste de partij een Nederland dat vergelijkbaar is met Zwitserland: een zelfstandig land met een eigen munt, een onafhankelijke economische koers en handelsrelaties met zowel Europese landen als de rest van de wereld. Volgens FVD zou een dergelijke koers niet leiden tot economische achteruitgang, maar juist tot meer vrijheid, zelfstandigheid en welvaart.
Met deze bijdrage zette Forum voor Democratie opnieuw een duidelijke eurosceptische koers neer. Waar het kabinet in de Staat van de Europese Unie juist inzet op intensievere samenwerking binnen Europa, pleit FVD voor een fundamentele ommekeer. Daarmee werd tijdens het debat opnieuw zichtbaar hoe groot de politieke verschillen zijn over de toekomstige rol van Nederland binnen de Europese Unie. Of deze visie op brede steun kan rekenen, zal de komende tijd ongetwijfeld onderwerp blijven van debat binnen de Nederlandse politiek.
