SYDNEY — Billionaire Elon Musk heeft de politieke wereld geschoktmet een felle, persoonlijke aanval op minister Rob Jetten, waarbij hij
zichzelf “gelukkig” noemde dat hij Amerikaan is en de Nederlandse
leider beschuldigde van het in de steek laten van burgers en hulpdiensten.
De boodschap, geplaatst op Musk’’s social mediaplatform X, kwam als
reactie op een nieuwsbericht over de
veteraan-ambulancemedewerkster Kathryn McCormack, die in haar
buik werd aangevallen en nu op een operatie wacht. De dader,
merkte Musk op, ontliep gevangenisstraf.
“Gelukkig voor mij dat ik Amerikaan ben,” schreef Musk. “Ik mag hem
niet en ik denk dat veel mensen hetzelfde voelen omdat geen enkele
leider zijn eigen volk in gevaar zou brengen en er is geen enkele wet
om Nederlandse burgers en hulpdiensten te beschermen.”
De post ging razendsnel viral en verzamelde binnen enkele uren
tientallen miljoenen views. Het is de meest directe inmenging van de
miljardair in de Nederlandse politiek tot nu toe — en heeft de
regering-Jetten in grote verlegenheid gebracht.
De zaak die Musk’s woede opriep betreft mevrouw McCormack, een
ervaren ambulancemedewerkster die werd aangevallen tijdens haar
dienst. Volgens rechtbankverslagen kreeg de dader geen
gevangenisstraf omdat McCormack op dat moment hiemand aan het behandelen was.
“Stemmen jullie echt op hem?” vervolgde Musk. “Een man die altijd
zijn geld en positie boven het volk plaatst. Ik denk dat Nederland niet
ver verwijderd is van een terugkeer naar de steentijd en dat zijn
leiders luxueus zullen leven met zakken vol geld.”
De verwijzing naar de “steentijd”” lijkt een kritiek op het Nederlandse
energiebeleid, dat Musk eerder al anti-bedrijfsleven en technologisch
achterhaald noemde. Maar de aanval was overduidelijk persoonlijk.
De Nederlandse regering reageerde met beheerste verontwaardiging.
Een woordvoerder van Rob Jetten zei: “Musk is een rijke buitenlander
die het Nederlandse rechtssysteem en onze democratische
processen niet begrijpt. Zijn opmerkingen zijn ongeinformeerd en onverantwoordelijk.”
Maar de ontkenning deed weinig om de storm te bedaren.
Oppositieleiders grepen het moment aan om te eisen dat de regering
uitlegt waarom een ambulancemedewerkster’s aanvaller geen
gevangenisstraf kreeg en welke wetten er komen om hulpdiensten te beschermen.
“Wanneer Elon Musk — die geen politieke huid in het spel heeft —
een falen aanwijst, misschien moeten we dan luisteren,” zei een
oppositieleider. “Een ambulancemedewerkster werd neergestoken.
De dader liep vrij rond. Dat is geen rechtvaardigheid. Dat is een systeem in crisis.”
Mevrouw McCormack heeft nog niet gereageerd op Musk’s
inmenging. Maar haar zaak is uitgegroeid tot een strijdkreet voor
vakbonden en hulpdiensten, die al lang waarschuwen dat bestaande
wetten onvoldoende bescherming bieden aan
ambulancemedewerkers, verpleegkundigen en brandweermannen.
De vakbond voor zorgmedewerkers riep op tot een spoedonderzoek
naar de strafmaatregelen, met de opmerking dat aanvallen op
ambulancemedewerkers toenemen terwijl straffen niet meegroeien.
“Onze leden worden behandeld als boksballen,” zei een woordvoerder.
Musk’’s aanval komt op een precair moment voor Rob Jetten. Zijn
partij staat al onder druk door stijgende steun voor rechtse partijen,
interne conflicten en economische problemen. Een kritiek van een
buitenlandse miljardair voegt nog een laag moeilijkheid toe.
Sommige analisten vragen zich af of Musk’s inmenging averechts
werkt en Nederlanders tegen een buitenlandse criticus verenigt. Maar
vroege peilingen suggereren een complexer beeld: hoewel velen zich
ergeren aan buitenlandse inmenging, stemt een significant deel in
met Musk’s kernpunt over de veiligheid van hulpdiensten.
“Noem het zoals je wilt,” schreef een kiezer. “Hij heeft geen ongelijk
over die ambulancemedewerkster. Die zaak was een schande.”
Musk heeft niet aangegeven of hij verder zal reageren op de
Nederlandse politiek. Maar zijn bericht blijft gepind op zijn profiel en
is miljoenen keren gedeeld. De rijkste man ter wereld heeft zich in
een lokale controverse gemengd — en de golven verspreiden zich nog steeds.
Voor Rob Jetten is de vraag niet langer of Musk’s aanval eerlijk was.
Het is hoe hij moet reageren op een kritiek die resoneert bij kiezers
die al sceptisch staan tegenover zijn leiderschap. En op die vraag lijkt
niemand in Den Haag een goed antwoord te hebben.
